Op 20 november 2025 waren we te gast bij de partners van Alliantie Samen Nieuw-West in Amsterdam. We trapten af met een warm welkom door Marian de Kleermaeker, die als operationeel manager een belangrijke rol speelt in het aanjagen van de samenwerking tussen de 65 partners van de Alliantie die bij willen dragen aan een leefbare en veilige buurt. Marian vertelde ons iets over de locatie, een voormalig schoolgebouw waar nu veel maatschappelijke initiatieven samenkomen om zo hun bijdrage te leveren aan dit complexe vraagstuk. Hierna was er ruimte voor hernieuwde kennismaking aan de hand van de zelfgetekende portretten. Dit leverde veel geanimeerde gesprekken op tussen alle aanwezigen.
Na een korte check-in met de praktijkpartners en hun associaties met de pilot paradox stonden we stil bij de centrale leervraag van die de dag: hoe ondersteun je de doorwerking van innovaties voorbij je eigen initiatief of experiment? En hoe doe je dat als de interne en/of externe partijen die daarvoor belangrijk zijn geen ruimte voelen om te leren en te vernieuwen?
Voor een eerste antwoord gingen we het gesprek aan met twee initiatiefnemers uit het netwerk. Annette Beerepoot van Bouwlab R&Do Haarlem en Marian van Alliantie Samen Nieuw-West.
Annette zet zich vanuit Bouwlab R&Do in Haarlem in voor circulaire en digitale technologische innovatie in de bouwketen. Dit doen ze door in hun pand en op hun terrein ruimte te bieden voor het ontwikkelen en toepassen van vernieuwende technologische innovaties. BouwLab R&Do draait in de woorden van Annette vooral om “doen” door het bieden van een proeftuin om laagdrempelig, zonder spelregels direct aan de slag te gaan met innovatieve nieuwe technologieën en concepten.
Daarin werken ze onder anderen aan een circulaire en modulaire brug waarin met name het proces daarnaartoe kan bijdragen aan een vermindering van materiaalgebruik en een verkleining van de bouwketen. In het werken hieraan lopen ze ook tegen uitdagingen aan en vragen over wat dit betekent voor de toekomst van de bouwketen en de identiteit van bestaande organisaties zoals die nu rond bruggen georganiseerd zijn. Dat maakt ook dat het proces en de toepassing van de brug niet automatisch op grote schaal nog wordt toegepast.
Vervolgens gingen we in gesprek met Marian. Marian probeert samen met haar partners van Alliantie Nieuw-West bij te dragen aan een verbetering van de leefbaarheid en veiligheid in Nieuw-West. Daarbij kijken ze naar structurele verbeteringen over de tijdspanne van 20 jaar. Samen met een collectief van bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en instituties proberen ze hierin anders te werken dan normaal, want “als je doet wat je deed, dat je dan krijg wat je kreeg”.
In dit proces lopen zij en haar partners ook tegen conventionele manieren van denken, organiseren en doen aan. Ook zijn ze binnen de alliantie op zoek naar manieren om succesvolle pilots als Schone Kans of een koffiekar op de hoek op te schalen en de impact verder zichtbaar te maken. Hoewel beide initiatiefnemers op het eerste oog aan verschillende opgaves en soorten innovaties werkten, viel het beide sprekers en de aanwezigen op dat ze ook veel raakvlakken met elkaar vertoonden wat betreft barrières bij het werken aan transformatie.
Na de pauze gaf prof. Tamara Metze van de TU Delft een korte reflectie op wat er was besproken met behulp van enkele inzichten vanuit recent wetenschappelijk onderzoek. Ze stond onder andere stil bij het verschil tussen denken in Technology Readiness Levels en klassieke ideeën over het opschalen van innovaties versus nieuwe inzichten over de rol van Key Enabling Methodologies en samenwerken ten behoeve van systeemtransformatie. Ook kwam de Small Wins-aanpak aan bod waarbij men juist via kleine stapjes kan werken aan het verdiepen, verspreiden en verankeren en het opschalen van sociale en technologische innovaties ten behoeve van systeemtransformatie. In de bijgevoegde slides staan enkele plaatjes en hier valt ook meer te lezen of te luisteren over de aanpak.
Hierna gingen we met concrete cases van praktijkpartners zoals Alliantie Samen Nieuw-West, AMS, Bouwlab Haarlem en Cropmix aan de slag. In sub-groepjes gebruikten we een lijst met heel concrete vragen om te komen tot een diagnose van een initiatief dat ze graag verder wilden brengen. Vervolgens ging het gesprek over hoe te komen tot een eerste betekenisvolle stap die ze zouden kunnen zetten om hun initiatief meer gemeengoed te maken of op te schalen. Dit leverde veel input op voor concrete vervolgstappen. Aan het einde kreeg iedereen de ruimte om te delen welke inspiratie en vervolgacties ze uit de sessie hadden gehaald en was er een gezellige afsluitende borrel waar men nog even na kon praten.
